Birleşmiş Milletler Palmer (Mavi Marmara) Raporu ve Uluslararası Hukuk

2012-07-24 14:36:27

ULUSLARARASI İLİŞKİLER, CİLT 9, SAYI 33, BAHAR 2012 Yusuf AKSAR*

ÖZET 31 Mayıs 2010 tarihinde, İsrail askerlerinin Mavi Marmara başta olmak üzere, Filistin’in Gazze topraklarına insani yardım götürmeyi ve Gazze’ye uygulanan ablukaya dünya kamuoyunun dikkatini çekmeyi hedefleyen konvoya açık denizde gerçekleştirdikleri saldırı ve neticesinde sivil insanların öldürülmesi ve yaralanması olayı uluslararası toplumu derinden etkilemiştir. Olayın her yönünün incelenmesi düşüncesiyle, Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Konseyi bir Araştırma Komisyonu (fact-finding mission) kurarken, Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri de ayrı bir Soruşturma Komisyonu (Panel of Inquiry) oluşturmuştur. Palmer Raporu olarak da bilinen Mavi Marmara olayına ilişkin eski Yeni Zelanda Başbakanı Geoffrey Palmer başkanlığında oluşturulan Birleşmiş Milletler Soruşturma Komisyonu tarafindan hazırlanan rapor, Temmuz 2011’de kamuoyuna açıklanmıştır. Raporun en çarpıcı bulgusu 4. sayfasında olup şu şekildedir; “deniz ablukası Gazze’den silah girişini önlemek için konulan bir hukuki güvenlik önlemidir ve uygulanması uluslararası hukuk kurallarına uygundur. Özellikle, Raporda, İsrail’in Gazze’ye uyguladığı deniz ablukasının ve İsrail askerlerinin yardım konvoyuna müdahalesinin, meşru müdafaa kapsamında uluslararası hukuka uygun olduğu sonucuna varılmış olması, uluslararası alanda büyük tartışmalara sebep olmuştur. Bu çalışmanın amacı, Raporun ulaştığı sonuçların, uluslararası hukukta kuvvet kullanma, meşru müdafaa, deniz hukuku (özellikle deniz ablukası) ve devletin sorumluluğuna yönelik kurallar ile ne kadar uyum içerisinde olduğunu tartışmaktır. Bu sebeple, ilk olarak olayın gelişimi ve Birleşmiş Milletlerin tepkisi kısaca ele alınacak, sonra, İsrail’in uyguladığı deniz ablukası ve hukuka uygunluğu tartışılacaktır. Çalışma, taraflar arasındaki krize muhtemel çözüm önerileri ile sonuçlandırılacaktır.

Anahtar Kelimeler: Mavi Marmara, Palmer Raporu, Deniz Ablukası, Kuvvet Kullanma ve Meşru Müdafaa, Devletin Sorumluluğu. ---------------------------------- * Prof. Dr., Uluslararası Hukuk Anabilim Dalı, Hukuk Fakültesi, Maltepe Üniversitesi, İstanbul.

Makalenin pdf versiyonunu indirebilmek için tıklayınız...