Levant’ta Büyük Oyun: Dogu Akdeniz’in Enerji Jeopolitiği

2012-07-24 14:45:11

ULUSLARARASI İLİŞKİLER, CİLT 9, SAYI 33, BAHAR 2012 Volkan Ş. EDİGER*, Balkan DEVLEN** ve Deniz BİNGÖL MCDONALD***

ÖZET Levant Bölgesi’ndeki ticaret sisteminden başlayarak bölgenin hidrokarbon jeopolitigine geçis sürecine kadar uzanan tarihsel gelişimin uzun erimli (longue dureé) bakiş açısıyla incelendiği bu çalışmada, bölgenin günümüzdeki durumu, petrol ve doğal gazin arama, üretim ve ihracı konusunda özellikle 2000’li yıllardan bu yana yaşanan gelişmelerle değerlendirilmiştir. Bölgenin hidrokarbon jeopolitiğindeki çatışma ve işbirliğinin sabit ve değişen boyutlarına, uluslararası ilişkilerin güç politikaları ve güçler dengesi gibi kavramları çerçevesinde özel bir yer verilmiştir. Bu çalışma sonunda test edilerek doğrulanan iki temel hipotezden bir tanesi, zaman içinde ticaretten enerjiye evrimleşen Levant jeopolitiğinin, küresel başat güç ve uluslararası devletler sistemindeki güç dengeleri için önemini uzun tarihi boyunca koruduğudur. Buna bağlı olarak geliştirilen ikinci hipotez de, Levant jeopolitiginin kontrolünün başat gücün elinde olduğu zamanlarda bölgesel ve küresel çaptaki barış ve istikrarin arttığıdır. Güç dengelerindeki kaymalardan ötürü Levant’taki jeopolitik kontrol tek bir gücün elinden çıkmaya başladığı zamanlarda çatışmalar artmakta, iş birlikleri azalmaktadir. Dogu Akdeniz’in enerji konusunda günümüzde karşı karşıya kaldığı tehdit ve firsatların incelenmesinin ardından bölgedeki çatışma ve işbirligi olanakları konusunda çıkarımlar yapılarak, bölgesel aktörlerin temel stratejileri değerlendirilmiştir. Levant’ta öne çikan yeni enerji jeopolitiğinin bölgenin önemli bir gücü olan Türkiye için oluşturacağı tehdit ve firsatlar tartışılmıştır.

Anahtar Kelimeler: Levant, Ticaret Sistemi, Tarihsel Gelişim, Enerji Jeopolitiği, Türkiye ------------------------------ * Prof. Dr., Strateji Geliştirme ve Araştırma Koordinatörü ve Enerji Sistemleri Mühendisliği Bölüm Başkanı, Kadir Has Üniversitesi, İstanbul. ** Yrd. Doç. Dr., Uluslararası İlişkiler ve Avrupa Birliği Bölümü, İzmir Ekonomi Üniversitesi, İzmir. *** Dr., Strateji Geliştirme ve Araştırma Uzmanı, Kadir Has Üniversitesi, İstanbul. Bu çalışma, İzmir Ekonomi Üniversitesi’nde başlatılıp Kadir Has Üniversitesi’nde tamamlanmıştır. Yazarlar, kendilerine bu projede çalışma imkanı veren her iki üniversitenin yetkililerine teşekkürü borç bilirler.

Makalenin pdf versiyonunu indirebilmek için tıklayınız...