Savaşların Açıklanmasında “Fırsat ve İsteklilik” Ön Kuramsal Çerçevesi ve Kullanım Alanları

2019-01-02 20:15:16

ULUSLARARASI İLİŞKİLER, CİLT 15, SAYI 59, 2018  

Burak Bilgehan ÖZPEK*

ÖZET

Uluslararası İlişkilerin ana kuramları zaman ve mekân açısından istisnailik kabul etmeyen genellenebilir bir bilgi üretmeyi amaçlar. Ne var ki, bazı aktörler ve vakaları açıklamakta her zaman başarılı olamaz. Benjamin Most ve Harvey Starr’a göre, genellenebilir ve evrensel modeller hususi olarak belirlenmiş koşullar üzerine kurulmuştur ve bu yüzden dış politika yapımı ve uluslararası ilişkiler olguları ile ilgili sistemik bir anlayış geliştirmekte yetersiz kalabilirler. Bu yüzden dünya meselelerini daha tutarlı ve genel bir model vasıtasıyla açıklayabilmek için “fırsat ve isteklilik” ön kuramsal çerçevesini önermişlerdir. Bu çerçeve, uluslararası ilişkileri analiz ederken kuvvet üstünlüğü, rejim şekli, sistemin yapısı veya elit kompozisyonu gibi somut değişkenleri özellikle vurgulamaz. Bunun yerine, “fırsat ve isteklilik” bu koşulların neyi temsil ettiğiyle ve devlet davranışlarını nasıl şekillendirdiğiyle daha fazla ilgilidir. Diğer bir ifadeyle, genelleme yaparken istisnai vakaları açıklama gücünü yitirmeyen bir model tavsiye eder.

Anahtar Kelimeler: Ön Kuramsal Çerçeve, Fırsat ve İsteklilik, Çatışma

—————————–

* Doç. Dr., Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Bölümü, TOBB Ekonomi ve Teknoloji Üniversitesi, Ankara.

 Makalenin pdf versiyonunu indirebilmek için tıklayınız...