Uluslararası İlişkiler Kuramında Anarşi Söylemi

2011-06-27 13:02:44

ULUSLARARASI İLİŞKİLER, CİLT 8, SAYI 29, BAHAR 2011

Faruk YALVAÇ*

ÖZET Bu makale uluslararası ilişkiler kuramındaki anarşi söyleminin gelişmesini, hangi sorunsallar etrafında şekillendiğini ve uluslararası ilişkileri anlamak için hâlâ anlamlı bir kavram olup olmadığını sorgulamaktadır. Yerleşik uluslararası ilişkiler teorisi anarşiye sadece kurumsal bir açıdan bakmakta, anarşiyi tanımlamak için devletler arası ilişkileri temel almanın yeterli olacağı varsayımından hareket etmektedir. Pozitivizm sonrası uluslararası ilişkiler teorisi devlet temelli bu kurumsal söyleme farklı eleştiriler getirmiştir. Bu makale pozitivizm sonrası dönemde postmodernizm, tarihsel sosyoloji, sömürgeci sonrası düşünce ve feminist yaklaşımlar tarafından anarşi kavramına yöneltilen eleştirilere yer vermektedir. Makalenin temel tezi uluslararası anarşinin ancak toplumsal ilişkilerle (ve günümüz uluslararası sisteminin anlaşılması açısından özellikle kapitalizmin toplumsal ilişkileriyle) bir arada düşünüldüğü zaman anlamlı bir kavram olacağıdır. Bu anlamda pozitivizm sonrası birçok eleştiri ile ama özellikle bazı tarihsel sosyolojik yaklaşımlar ve sömürgeci sonrası düşünce ile örtüşmektedir. Makalenin ikinci tezi, anarşi/düzen sorunsalını ortaya çıkaran toplumsal ilişkiler değişmedikçe anarşi/düzen etrafında oluşmuş ikili zıtlığın da ortadan kalkmasının mümkün olmadığıdır.

Anahtar Kelimeler: Anarşi, Gerçekçilik ve Yeni Gerçekçilik, Post-Modernizm, Sömürgecilik Sonrası Söylem, Tarihsel Sosyoloji ve Marksizm. ------------------------------ * Doç. Dr., Uluslararası İlişkiler Bölümü, İİBF, Orta Doğu Teknik Üniversitesi.

Makalenin pdf versiyonunu indirebilmek için tıklayınız...